Scharniermaten: welke maat scharnier hoort bij welke deur

Bij het vervangen van scharnieren draait alles om een maat die niet op de deur staat maar in de uitsparing zit. Past het nieuwe scharnier niet precies in de bestaande inkeping, dan moet er gebeiteld of geplamuurd worden en dat is zichtbaar.

Hieronder welke maten gangbaar zijn, hoe het bestaande scharnier opgemeten wordt en hoeveel scharnieren een deur nodig heeft.

De maat: bladlengte bij bladbreedte

Een scharniermaat wordt opgegeven als de afmeting van het dichtgeklapte scharnier, dus de lengte van het blad maal de breedte over beide bladen samen. Gangbaar in Nederland:

• 89 x 89 mm is de meest voorkomende maat bij binnendeuren.
• 76 x 76 mm komt voor bij lichtere deuren en bij kastdeuren.
• 102 x 102 mm wordt gebruikt bij zware deuren en buitendeuren.

Meet met de deur dicht over het gesloten scharnier, van bovenkant blad tot onderkant blad en van rand tot rand. Rond af op de dichtstbijzijnde standaardmaat: fabrikanten wijken onderling een fractie af.

Ronde hoek of rechte hoek

Fabrieksmatig gefreesde inkepingen hebben afgeronde hoeken, omdat een frees geen scherpe hoek maakt. Met de hand uitgestoken inkepingen hebben rechte hoeken. Wat er in de deur zit, bepaalt het model:

• Ronde hoek past in een gefreesde inkeping. De straal wordt aangeduid als R8, R10 of R14. Meet de afronding na of leg het oude scharnier op het nieuwe.
• Rechte hoek past in een met de beitel gemaakte inkeping. Een scharnier met ronde hoek laat daar vier open hoekjes zichtbaar.

Andersom kan wel: een rechte hoek in een gefreesde inkeping laat vier kleine sikkeltjes over. Dat is met een beitel in een minuut bij te werken.

Losse pen of vaste pen

• Losse pen. De pen is eruit te trekken, waarmee de deur uit het kozijn komt zonder dat er iets losgeschroefd wordt. Praktisch bij een deur die vaker uit de hengsels moet, zoals bij verhuizen of schilderen.
• Vaste pen. De pen zit vastgeklonken. Iets steviger en niet te demonteren, wat bij een buitendeur juist gewenst kan zijn.

Het aanbod staat op de categoriepagina scharnieren, met een model met rechte hoek en een model met ronde hoek in mat zwart.

Hoeveel scharnieren per deur

• Twee volstaat bij een lichte binnendeur van standaard hoogte.
• Drie is de veiligste keuze bij binnendeuren die dagelijks intensief gebruikt worden, bij zwaardere deurbladen en bij buitendeuren.
• Vier bij deuren hoger dan ongeveer 2,30 meter of bij massieve deuren.

Gebruik altijd dezelfde maat en hetzelfde model op een deur. Verschillende bladlengtes of pendiktes verdelen het gewicht ongelijk en de deur gaat opnieuw scheef hangen.

Checklist voor het bestellen

• Bladlengte en bladbreedte van het gesloten scharnier
• Ronde of rechte hoek, en bij ronde hoek de straal
• Pendikte, te meten aan de knoop van het scharnier
• Aantal scharnieren dat op de deur zit
• Afstand van de schroefgaten, zodat de bestaande gaten bruikbaar blijven

Hangt de deur na het vervangen niet meteen goed, dan staat de aanpak in het artikel over een klemmende deur en het afstellen van scharnieren.

Veelgestelde vragen over scharniermaten

Hoe wordt een scharnier opgemeten?

Met het scharnier dicht: de lengte van het blad maal de breedte over beide bladen samen. Een scharnier van 89 x 89 mm is dus 89 mm hoog en 89 mm breed in dichtgeklapte toestand.

Past een scharnier met ronde hoek in een rechte inkeping?

Dan blijven er vier open hoekjes zichtbaar. Het houdt wel, maar het oogt onafgewerkt. Andersom is het met een beitel snel bij te werken.

Mogen er twee verschillende scharnieren op een deur?

Nee. Ongelijke maten of pendiktes verdelen het gewicht ongelijk, waardoor de deur gaat zakken en opnieuw gaat klemmen.

Hoeveel scharnieren heeft een buitendeur nodig?

Drie is daar de gangbare keuze, vanwege het gewicht en de belasting door wind.