Krukstift: welke maat en lengte heb je nodig

De krukstift is het vierkante staafje dat door het slot loopt en de twee deurkrukken met elkaar verbindt. Draait de kruk aan één kant mee zonder dat de schoot beweegt, of hangt hij slap naar beneden, dan is de stift bijna altijd de oorzaak.

Hieronder staat welke maten er zijn, hoe de juiste lengte bepaald wordt en hoe een stift vervangen wordt.

Welke maat is standaard

In Nederland is de krukstift vrijwel altijd 8 mm vierkant. Die maat sluit aan op de krukgaten in binnendeursloten en op het gros van de deurkrukken. Afwijkende maten van 7, 9 of 10 mm komen voor bij oud beslag, bij zwaar projectbeslag en bij sommige buitenlandse sloten.

Meet in geval van twijfel de zijde van het vierkant op, niet de diagonaal. Een schuifmaat is nauwkeuriger dan een liniaal, omdat het verschil tussen 7 en 8 mm met het oog nauwelijks te zien is.

De juiste lengte bepalen

De lengte volgt uit de deurdikte plus de opbouw van het beslag aan beide kanten. Een rekensom die in de praktijk klopt:

• Meet de dikte van het deurblad, bij binnendeuren meestal 38 tot 40 mm.
• Tel de dikte van de rozet of het schild aan beide zijden erbij op.
• Tel daar de diepte op die de stift in de krukhals moet steken.

Voor een gangbare binnendeur tot ongeveer 45 mm dik volstaat een stift van 100 mm. Bij dikkere deuren, bij dikke rozetten of bij beslag op een schild is een langere stift nodig. Een stift die te ver uitsteekt is geen probleem: die is met een ijzerzaag op maat te korten.

Volle stift, gedeelde stift of veerstift

• Volle stift. Één doorlopend vierkant. Beide krukken draaien mee. Dit is de standaard bij binnendeuren.
• Gedeelde stift. Twee helften met een schroefdraad of een pen in het midden. Nodig bij veiligheidsbeslag op een buitendeur, waar de buitenzijde een vaste knop heeft en alleen de binnenkruk het slot bedient.
• Veerstift of stift met borging. Heeft een verende kogel of een vlakke kant, waardoor de kruk niet uit zichzelf terugzakt.

Een gedeelde stift hoort bij het beslag waar hij bij geleverd is. Losse helften van verschillende sets combineren gaat mis, omdat de aansluiting in het midden per fabrikant verschilt.

Een hangende of doordraaiende kruk

Drie oorzaken komen het vaakst voor:

• De stift is te kort. Hij steekt niet ver genoeg in de krukhals aan één kant, waardoor die kruk los draait. Zichtbaar doordat de andere kruk wel werkt.
• De stelschroef zit los. De inbusschroef in de krukhals klemt op de stift. Trilling draait hem los.
• De veer in het slot of de rozet is gebroken. De kruk komt dan niet meer terug in de horizontale stand, ook al werkt de schoot nog.

Een krukstift vervangen

1. Draai de stelschroeven in de krukhalzen los, aan beide zijden.
2. Trek de krukken van de stift af en neem de rozetten of het schild los.
3. Schuif de oude stift uit het slot en meet hem op.
4. Kort de nieuwe stift zo nodig in met een ijzerzaag en vijl de zaagkant vlak.
5. Schuif de stift door het slot en verdeel het overstek gelijk over beide zijden.
6. Zet de krukken terug, draai de stelschroeven aan en controleer of de schoot van beide kanten inloopt.

Zit de kruk zonder zichtbare inbusschroef vast, dan werkt het beslag met een borgpen of een klikrozet. Die aanpak staat beschreven in het artikel over een deurklink verwijderen zonder inbus.

Wanneer meteen het hele beslag vervangen

Zit er speling tussen stift en krukhals, of is het vierkant aan de uiteinden afgerond, dan is een nieuwe stift een tijdelijke oplossing. De krukhals is dan mee uitgesleten en de nieuwe stift gaat op dezelfde manier rammelen. In dat geval is een complete set voordeliger dan twee losse reparaties. Het aanbod staat op de categoriepagina deurklinken, met de zwarte uitvoeringen op deurklink zwart.

Veelgestelde vragen over de krukstift

Past een stift van 8 mm in elk slot?

In vrijwel elk Nederlands binnendeurslot wel. Oud beslag en zwaar projectbeslag wijken af, dus meet bij twijfel het vierkant op.

Mag een krukstift ingekort worden?

Ja. Zagen met een ijzerzaag en de zaagkant vlak vijlen, zodat de stift zonder haperen in de krukhals schuift.

Waarom hangt één kruk naar beneden en de andere niet?

Meestal omdat de stift te kort is en aan die zijde nauwelijks grip heeft, of omdat de stelschroef in die krukhals los zit.

Wat is het verschil tussen een krukstift en een slotstift?

Het zijn twee namen voor hetzelfde onderdeel: het vierkante staafje tussen de twee deurkrukken.